दुई नम्बरको चुनाव किन सर्‍यो ? यस्ता छन् तीन कारण

रमेश न्यौपाने

   
168   पटक पढिएको

शेरबहादुर देउवा चौथो पटक प्रधानमन्त्री बन्दै गर्दा एउटा अपेक्षा थियो, आफ्नो धमिलो छविमा उनले सुधार ल्याउलान् । कांग्रेसका युवा नेता तथा पूर्व स्वास्थमन्त्री गगन थापाकै शब्दमा भन्दा यो देउवाका लागि अन्तिम अवसर हो ।

प्रधानमन्त्री बनेपछि संसदमा बोल्दा देउवाले असार १४ को चुनाव कुनै हालतमा नसार्ने भन्दै संविधान संशोधनबारे प्रतिवद्धता सार्वजनिक गरेका थिए । तर, संविधान पनि संशोधन भएन । र, दुई नम्बर प्रदेशको चुनाव पछि सारियो ।

शुरुमा देउवाले राजपासँगको बैठकमा चुनाव सार्ने प्रस्ताव ठाडै अस्वीकार गरिदिएका समाचारहरु सार्वजनिक भएका थिए । यसले राजपा केही दवाबमा परेको थियो । राजपा आन्दोलन भन्दै मधेस झरे पनि जनता उति खासै तातिएका थिएनन् ।

गृहमन्त्रालयको रिपोर्टको हवाला दिँदै समाचारहरु पनि आए कि राजपाको आन्दोलन सामाना गरेर चुनाव गर्न सकिने गृहको निश्कर्ष छ । तर, यस्ता रिपोर्ट र समाचार धेरै टिकेनन्, अन्ततः प्रदेश २ को चुनाव सारियो ।

के चुनाब सार्नु देउवाको गल्ती नै हो त ? यसमा सतही तर्क वितर्क गरेर मात्रै हुँदैन । आखिर देउवाले किन यस्तो अलोकपि्रय बाटो रोज्ो ? यसका सम्भावित ३ कारण यस्ता हुन सक्छन्-

१) देउवा अहिले कार्यकारी प्रमुख छन् । कार्यकारी प्रमुखको हैसियतमा देशका सबै कुना काप्चाका अवस्थाको जानकारी र त्यहाँका जनताको मनोभावना बारे सुरक्षा निकाय र गुप्तचरका सुचना पाउँछन् । सुरक्षा सम्वेदनशीलताका कारण कतिपय गोप्य कुराहरु बाहिर भनिँदैन पनि । केही त्यस्तै सुरक्षा असहजताको सूचना पाएका हुन सक्छन् प्रधानमन्त्रीले ।

त्यसो त, संघीय समाजवादीका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले मधेस घुमिसकेपछि निकालेको निश्कर्ष पनि यसैको वरिपरि छ । मधेसमा सरकारले चाहे गोली वारुदका वीच चुनाव हुन सक्छ भन्ने अभिव्यक्ति दिएका थिए उपेन्द्र यादवले । यसवाट मधेसमा सहज र शान्तिपूर्ण निर्वाचन सम्भव छैन भनी लगाइएका अनुमानहरु पुरै गलत छैनन् भन्ने आधारमा बल पुुर्‍याउने काम गर्‍यो ।

विशेष गरी सीमा पारिबाट मानिस ल्याएर राजपाले आन्दोलन भाँड्न सक्ने निश्कर्ष उपेन्द्र यादवदेखि देउवासम्मले निकाले ।

यसरी जनधनको ठूलै क्षतिका वीच निर्वाचन गरिए, यसले कस्तो राजनीतिक र सुरक्षा चुनौति थपिएला भन्ने हिसाव-किताब पक्कै पनि सरकारले निकालेको हुन सक्छ । र, यसैका कारण ‘सेफल्याण्डिङ’ खोज्दा निर्वाचन सार्नु बाहेक अर्को सुरक्षित विकल्प सिंहदरबारले नभेटेको हुन सक्छ ।

हुन पनि अहिले दोस्रो चरणको चुनाव सारिसकेपछि राजपाको आन्दोलन सेलाएको छ र चुनाव सहज बनेको देखिएको छ ।

२) लेखक तथा मधेस राजनीतिका एकजना जानकार सिके लालले एउटा टेलिभिजन अन्तरवार्ताका क्रममा मधेसमा चुनावको सवालमा दिएको अभिव्यक्ति पनि सोचनीय थियो ।

सरकारले जसरी पनि चुनाव गराउँछु नै भन्यो भने हुँदै नहुने पनि होइन । उपेन्द्र यादवले भनेझंै, गोला वारुदका वीच पनि हुन सक्थ्यो होला । तर, यस्तो मतदानले एउटा विभाजन र दीर्घकालीन द्वन्द्वको बिउ भने मधेसमा छाड्ने छ । विउ त्यसरी छोडिँदा, सुकेर जाने वा कुहिने सम्भावना पनि रहन्छ । त्यसो हुँदा निर्वाचित जनप्रतिनिधिले जनताको पक्षमा काम गर्दै गए भने मधेस पुरानै शान्तिमा फर्किएला र राजपाको राजनीति क्रमशः अवसानतर्फ लाग्ने हुन सक्छ ।

तर, सोचेजस्तो भएन र निर्वाचन वहिस्कारवादी राजपाले यही बिउलाई राम्रोसँग मलजल गर्‍यो र वाली सपि्रयो भने, यो झन् ठलो र घातक हुनेछ, देशको अखण्डताका लागि ।

लाहानमा मारिएका दुई जनाको तत्कालीन कारणले विगतमा मधेस आन्दोलनको बिउ रोपिएको थियो । त्यही विउ आजसम्म ठूलो रुख बनेर हामीलाई पिरोलिरहेको तथ्य पनि स्मरणीय नै छ । त्यसैले मधेसमा यस्तो अपि्रय स्थिति हुनु भन्दा चुनाव सार्नु धेरै हिसावले ठीक छ भन्ने निश्कर्ष सरकारले निकालेको हुनुपर्छ ।

३) सरकारकाले चुनाव सार्ने निर्णय गरेको बारे एमालेले दिएको तर्क पनि पूरै खारेज गर्न सकिने खालको छैन । एमाले अध्यक्ष केपी ओली र महासचिव ईश्वर पोख्रेलले भनेका थिए कि चुनाव कांग्रेसका कारण सरेको हो ।

कांग्रेसले आफ्नो जीतको सम्भावना कमजोर देखेर वा आफ्नो कमजोरी लुकाउन चुनाव सारेको हो भन्ने एमालेको आरोप छ ।

तर, कांग्रेसले उम्मेदवार छान्न नसकेर २ नम्बर प्रदेशको चुनाव सारेको भन्ने तर्क त्यति वजनदार छैन । रातारात उम्मेदवार छान्ने कांग्रेसको पुरानै शैली हो ।

तर, कांग्रेसले आफ्नो दललाई फाइदा पुग्ने गरी चुनाव सारेको हो भन्ने एमालेको तर्कमा दम हुन सक्छ । तर, यसको परीक्षा अब असार १४ को चुनावी नतिजा आएपछि प्रष्ट हुनेछ ।

तपाईको प्रतिक्रिया

स्थानीय चुनाव बिशेष

जिल्ला समन्वय समिति पर्साको सभापतिमा फोरमका उम्मेदवार बिजयी 

जिल्ला समन्वय समिति पर्साको सभापतिमा फोरमका उम्मेदवार बिजयी 

पर्सा जिल्लामा शुक्रबारको चुनावी घरदैलोका तस्बिरहरु

पर्सा जिल्लामा शुक्रबारको चुनावी घरदैलोका तस्बिरहरु

पर्सामा चुनावी प्रचार प्रसारका लागि समाजिक सञ्जालको ब्याप्क प्रयोग

राम मण्डल बीरगञ्ज मंसिर ८ पर्सामा चुनावी प्रचार प्रसारका लागि समाजिक सञ्जालको ब्याप्क प्रयोग

अन्तराष्ट्रिय

अफगान सेनाको कारबाहीमा १७ तालिबान मारिए

अफगान सेनाको कारबाहीमा १७ तालिबान मारिए

उत्तर कोरियाले जापानतर्फ फेरि अर्को मिसाइल छोड्यो

उत्तर कोरियाले राजधानी प्योङयाङबाट पूर्वी दिशामा जापानतर्फ फेरि एक मिसाइल छोडेको छ ।

मुम्बईमा भवन भत्कँदा ११ को मृत्यु

मुम्बईमा भवन भत्कँदा ११ को मृत्यु


विचार/ब्लग

नेपाल प्रहरीको उदाउँदो किरण: सर्बेन्द्र खनालको आगामि यात्रा

श्रावन ०५ बिहीवार, हेटौंडा । गृह मन्त्रालयका बढुवा समितिले भर्खरै गरेको एस.एस.पि.को बढुवा सिफारीसमा १५ जना प्रतिस्पर्धीलाई उछिन्दै कार्यसम्पादनको आधारमा डि.आई.जि.को बढुवा सिफारीसमा १ नम्बरमा पर्न सफल हुनु भएको छ ।